مهندسی معدن

 بهره برداري از طرح توسعه تغليظ مس سرچشمه كرمان، و روند رو به افزايش تقاضاي اين صنعت، پيش بيني مي شود، ايران به يكي از صادركنندگان برتر تبديل شود. طبق بررسي هاي صورت گرفته، بخش هايي از ايران از لحاظ ذخاير معدن بر روي كمربند مس جهان قرار گرفته است كه از جنوب شرقي ايران شروع و تا شمالغربي و نواحي آذربايجان ادامه دارد. ذخاير مس كل جهان (به استثناي چين و شوروي سابق) معادل 57 هزار ميليون تن برآورد شده است و ذخاير معادن مس كشورمان حدود 1900 ميليون تن است كه معادل 3/5 درصد از كل ذخاير معدني مس جهان است و در مقام هفدهم جهان قرار دارد. يكي از قديمي ترين مناطق توليد مس جهان در منطقه تل ابليس استان كرمان است كه داراي سابقه 6 هزار ساله است و به احتمال زياد اولين ذوب مس در ايران نيز در اين منطقه صورت گرفته است.

اولين توده بزرگ مس كه مورد بهره برداري قرار گرفت كانسار مس سرچشمه در 160 كيلومتري جنوب غربي كرمان بود و ذخيره زمين شناسي اين معدن كه از بزرگترين كانسارهاي مس جهان به شمار مي رود بالغ بر يك ميليارد و دويست ميليون تن سنگ سولفيدي با عيار متوسط 7 درصد برآورد شده است. خط توليد مجتمع مس سرچشمه شامل معدن و سنگ شكن هاي اولي و ثانويه و ثالثيه، تغليظ، موليبدن، ذوب، پالايشگاه و ريخته گري ها است كه واحد معدن فعاليت خود را از سال 60 آغاز كرده و واحدهاي تغليظ، ذوب و پالايشگاه و ريخته گري ها به ترتيب در سال هاي 60، 61، 62 و 65 در مدار توليد قرار گرفته اند.

شركت ملي صنايع مس ايران براي استفاده بهينه از سنگ هاي اكسيدي مس كه حاصل تمركز كاني هاي اكسيدي و كربناته مس در بخش فوقاني توده معدني با ذخيره 27 ميليون تن و عيار 62 درصد است اقدام به فرآوري نوين كرده تا زمينه استحصال مس از اين طريق نيز ميسر شود. از ميان روش هاي مختلف انحلال، روش انحلال توده اي انتخاب شد با توجه به ذخيره سنگ هاي اكسيدي و عيار مس آنها ظرفيت طرح 12 هزار تن ورق مس كاتد در سال تعيين شد. مجموع توليد اين شركت از ابتداي راه اندازي تا پايان سال 82 420 هزار تن بوده است كه شامل؛ 220 هزار تن سنگ هاي سولفيدي، 6123 هزار تن كنستانتره مس و موليبدن، 46 هزار تن كنستانتره موليبدن، 2343 هزار تن آند، 1683 هزار تن كاتد پالايشگاه، 843 هزار تن مفتول، 120 هزار تن بيلت و اسلب و 67/9 هزار تن نيز كاتد ليچنگ بوده است. بر اساس گفته مدير عامل شركت ملي مس ايران، با توجه به تقاضاي بالاي مس كاتد نياز بيشتري را جهت بالا رفتن توليد كنستانتره و نيز توسعه و استفاده بهينه از ظرفيت ذوب را ايجاب مي كند و توليد اين شركت همزمان با رشد و تقاضاي توليد مس در سطح جهان، در سال هاي آتي با روند افزايشي روبرو خواهد بود و با توجه به طرح هاي بهره برداري شده و در دست بهره برداري، به طور قطع تا 30 سال آينده كشور توليد مستمر خواهد داشت و پيش بيني مي شود كه در طرح هاي توسعه كوتاه مدت و ميان مدت توليد مس كشور به 350 هزار تن در سال 2010 برسد.

با توجه به بهره برداري از طرح توسعه تغليظ سرچشمه كرمان با سرمايه گذاري 1/6 ميليارد دلار در فاز اول، پيش بيني مي شود كه ظرفيت توليد سالانه كاتد از 145 هزار تن به 280 هزار تن در راستاي برنامه سوم توسعه افزايش يابد.

همچنين افزايش ظرفيت توليد 350 هزارتن كاتد در سال طي برنامه چهارم با راه اندازي فاز دوم با سرمايه اي بالغ بر 710 ميليون دلار كه با بهره برداري از طرح هاي توسعه معدن سرچشمه _ طرح توسعه تغليظ سرچشمه _ طرح مس سونگون _ ذوب مس خاتون آباد _ احداث پالايشگاه جديد _ هيدرو متالوژي و طرح گوگرد زدايي از گازهاي خروجي ذوب مس خاتون آباد از جمله برنامه هايي است كه تا پايان برنامه توسعه چهارم صورت خواهد گرفت.

بر اساس اين گزارش بنا به گفته وزير صنايع و معادن افزايش ظرفيت توليد به ميزان 280 هزار تن در سال جاري قطعي است و ارتقاء توليد تا 500 هزار تن تا پايان برنامه چهارم نيز در دستور كار وزارت صنايع و معادن است. همچنين پيش بيني مي شود با توجه به روند رو به افزايش مصرف مس در جهان، ايران بتواند ظرفيت خوبي را در بازارهاي بين المللي پيدا كند.